અધ્યાય 6 · શ્લોક 1

ભાષ્ય

છઠ્ઠા અધ્યાયનો આરંભ કરતાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પાંચમા અધ્યાયના અંતે દર્શાવેલ સાંખ્ય અને યોગના અભેદને વધુ સ્પષ્ટ કરે છે. તેઓ સાચા સંન્યાસી અને સાચા યોગીની વ્યાખ્યા આપે છે. જે પુરુષ કર્મફળનો આશ્રય લેતો નથી ('અનાશ્રિતઃ કર્મફલં') એટલે કે ફળની ઈચ્છા રાખતો નથી, પરંતુ પોતાનું 'કાર્યં કર્મ' એટલે કે શાસ્ત્રવિહિત કર્તવ્ય કર્મ કરે છે, તે જ ખરો સંન્યાસી અને તે જ ખરો યોગી છે. સંન્યાસનો અર્થ માત્ર અગ્નિહોત્ર જેવા કર્મો છોડી દેવા ('નિરગ્નિઃ') કે શારીરિક ક્રિયાઓ બંધ કરી દેવી ('ન અક્રિયઃ') નથી. વાસ્તવિક ત્યાગ બાહ્ય ક્રિયાઓનો નહીં, પણ આંતરિક ફળાસક્તિ અને કર્તાપણાના અભિમાનનો છે. જે આંતરિક રીતે અનાસક્ત છે, તે કર્મ કરતો હોવા છતાં સંન્યાસી અને યોગી છે.