અધ્યાય 5 · શ્લોક 4
સાંખ્યયોગૌ પૃથગ્બાલાઃ પ્રવદન્તિ ન પણ્ડિતાઃ ।
એકમપ્યાસ્થિતઃ સમ્યગુભયોર્વિન્દતે ફલમ્ ॥૪॥
અર્થ
સંન્યાસ અને કર્મયોગ ફળની દ્રષ્ટિએ અલગ અલગ છે એમ અજ્ઞાનીઓ માને છે, પરંતુ જ્ઞાનીઓ એમ કહેતા નથી.બન્નેમાંથી એક નું પણ ઉત્તમ રીતે અનુષ્ઠાન કરનાર બંનેના ફળ ને પ્રાપ્ત કરે છે.(૪)
ભાષ્ય
ભગવાન સાંખ્ય (જ્ઞાનયોગ/કર્મસંન્યાસ) અને યોગ (કર્મયોગ) વચ્ચેના અભેદને સ્પષ્ટ કરે છે. 'સાંખ્યયોગૌ પૃથક્ બાલાઃ પ્રવદન્તિ' – સાંખ્ય અને યોગને અલગ-અલગ (માર્ગો અને ફળોવાળા) છે એમ 'બાલાઃ' (અજ્ઞાનીઓ, અપરિપક્વ બુદ્ધિવાળા) કહે છે, 'ન પંડિતાઃ' – પંડિતો (જ્ઞાનીઓ, તત્ત્વને જાણનારા) એમ નથી કહેતા. શા માટે? કારણ કે 'એકમ્ અપિ સમ્યક્ આસ્થિતઃ' – જે વ્યક્તિ બેમાંથી કોઈ એક માર્ગમાં પણ સારી રીતે સ્થિત થઈ જાય છે (એટલે કે નિષ્ઠાપૂર્વક અનુસરણ કરે છે), તે 'ઉભયોઃ ફલમ્ વિન્દતે' – બંનેના ફળ(મોક્ષ)ને પ્રાપ્ત કરે છે. કર્મયોગ ચિત્તશુદ્ધિ દ્વારા જ્ઞાન ઉત્પન્ન કરે છે, અને જ્ઞાનયોગી પણ શરીર નિર્વાહ માટે કર્મો તો કરે જ છે (ભલે અલિપ્ત ભાવે). અંતિમ લક્ષ્ય બંનેનું એક જ છે – આત્મજ્ઞાન દ્વારા મોક્ષ પ્રાપ્તિ.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.