અધ્યાય 5 · શ્લોક 2

ભાષ્ય

ભગવાન અર્જુનની શંકાનું નિવારણ કરતાં કહે છે: 'સંન્યાસઃ કર્મયોગશ્ચ ઉભૌ નિઃશ્રેયસકરૌ' – કર્મોનો સંન્યાસ (જ્ઞાનયોગના માર્ગે કર્મોનો ત્યાગ) અને કર્મયોગ (નિષ્કામ કર્મ) – આ બંને માર્ગો નિઃશ્રેયસ (પરમ કલ્યાણ, મોક્ષ) અપાવનારા છે. અંતિમ ફળની દ્રષ્ટિએ બંને સમાન છે. 'તયોઃ તુ' – પરંતુ તે બંનેમાં, 'કર્મસંન્યાસાત્ કર્મયોગઃ વિશિષ્યતે' – કર્મોના સંન્યાસ કરતાં કર્મયોગ વિશેષ છે, એટલે કે વધુ શ્રેષ્ઠ અથવા વધુ સુગમ છે. આનો અર્થ એ નથી કે જ્ઞાનમાર્ગ હલકો છે, પરંતુ સામાન્ય સાધક માટે, ખાસ કરીને અર્જુન જેવા ક્ષત્રિય માટે, જેનું ચિત્ત હજુ સંપૂર્ણ શુદ્ધ અને સ્થિર નથી, તેમના માટે ફળની આસક્તિ છોડીને કર્તવ્ય કર્મ કરવું એ વધુ સ્વાભાવિક, સરળ અને સુરક્ષિત માર્ગ છે. કર્મયોગ ચિત્તશુદ્ધિ દ્વારા જ્ઞાનયોગ માટે ભૂમિકા તૈયાર કરે છે, તેથી સાધનાની દૃષ્ટિએ તે વધુ વ્યવહારુ અને પ્રશંસનીય ગણાય છે.