અધ્યાય 5 · શ્લોક 18

ભાષ્ય

તે જ્ઞાની પુરુષોની દૃષ્ટિ કેવી હોય છે તે બતાવે છે. 'પંડિતાઃ' (ખરા જ્ઞાનીઓ) 'વિદ્યાવિનયસંપન્ને બ્રાહ્મણે' – વિદ્યા અને વિનયથી યુક્ત બ્રાહ્મણમાં, 'ગવિ' – ગાયમાં, 'હસ્તિનિ' – હાથીમાં, 'શુનિ ચ એવ' – કૂતરામાં, 'શ્વપાકે ચ' – અને શ્વપાક (ચાંડાળ, જે કૂતરાનું માંસ ખાય છે તેવા અત્યંત નીચી ગણાતી વ્યક્તિ) માં પણ 'સમદર્શિનઃ' – સમાન દૃષ્ટિવાળા હોય છે. તેઓ બાહ્ય ભેદો (જાતિ, ગુણ, આકાર, યોનિ) ને ન જોતાં સર્વ પ્રાણીઓમાં રહેલા એક જ આત્મતત્ત્વને, બ્રહ્મને જુએ છે. તેમની દૃષ્ટિમાં ઊંચ-નીચ, પવિત્ર-અપવિત્ર, પ્રિય-અપ્રિય જેવા ભેદભાવ રહેતા નથી. આ જ સાચી સમદૃષ્ટિ અને બ્રહ્મજ્ઞાનની કસોટી છે.