અધ્યાય 4 · શ્લોક 42
તસ્માદજ્ઞાનસંભૂતં હૃત્સ્થં જ્ઞાનાસિનાત્મનઃ ।
છિત્ત્વૈનં સંશયં યોગમાતિષ્ઠોત્તિષ્ઠ ભારત ॥૪૨॥
અર્થ
એથી હે ભારત, તારા હૃદયને જેણે શોકથી હણી નાખ્યું છે એવા અજ્ઞાનથી પેદા થયેલ સંશયને તું જ્ઞાનરૂપી શસ્ત્રથી છેદી નાખ અને યોગમાં સ્થિત થઈ યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ જા.(૪૨)
ૐ તત્સદિતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે શ્રીકૃષ્ણાર્જુનસંવાદે જ્ઞાનકર્મસંન્યાસયોગો નામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ ॥૪॥
ભાષ્ય
અધ્યાયના અંતમાં ભગવાન અર્જુનને નિર્ણયાત્મક ઉપદેશ અને આજ્ઞા આપે છે. 'તસ્માત્' – તેથી (કારણ કે જ્ઞાન સર્વ પાપો અને સંશયોનો નાશ કરે છે અને સંશયાત્માનો વિનાશ થાય છે), 'અજ્ઞાનસંભૂતમ્' – અજ્ઞાનથી ઉત્પન્ન થયેલા, 'હૃત્સ્થમ્' – હૃદયમાં (બુદ્ધિમાં) રહેલા, 'આત્મનઃ એનં સંશયમ્' – તારા આ સંશયને (કે યુદ્ધ કરવું યોગ્ય છે કે નહિ, સ્વજનોને મારવાથી પાપ લાગશે કે નહિ, વગેરે) 'જ્ઞાનાસિના છિત્ત્વા' – જ્ઞાનરૂપી તલવાર ('અસિ' - તલવાર) વડે છેદી નાખીને, 'યોગમ્ આતિષ્ઠ' – યોગમાં સ્થિત થા (સમત્વ બુદ્ધિરૂપ કર્મયોગનો આશ્રય લે). અને 'ઉત્તિષ્ઠ ભારત' – હે ભરતવંશી અર્જુન, ઊભો થા (યુદ્ધ માટે તૈયાર થા). ભગવાન અર્જુનને તેના ક્ષત્રિય ધર્મનું પાલન કરવા, મોહ અને સંશયનો ત્યાગ કરી, નિષ્કામ ભાવે યુદ્ધરૂપી કર્તવ્ય કર્મ કરવા માટે આદેશ આપે છે. આ જ્ઞાન અને કર્મના સમન્વયનો સ્પષ્ટ સંદેશ છે.
આમ, શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતાના ઉપનિષદ, બ્રહ્મવિદ્યા અને યોગશાસ્ત્રરૂપી શ્રીકૃષ્ણાર્જુન સંવાદનો 'જ્ઞાનકર્મસંન્યાસયોગ' નામનો ચોથો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે. આ અધ્યાયમાં ભગવાનના દિવ્ય જન્મ-કર્મનું રહસ્ય, વિવિધ પ્રકારના યજ્ઞો અને જ્ઞાનની સર્વોચ્ચતાનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.