અધ્યાય 4 · શ્લોક 27

ભાષ્ય

ધ્યાનયોગીઓ દ્વારા કરવામાં આવતા યજ્ઞનું વર્ણન છે. 'અપરે' – વળી બીજા કેટલાક (ધ્યાનયોગીઓ) 'સર્વાણિ ઇન્દ્રિયકર્માણિ' – બધી ઇન્દ્રિયોનાં કર્મો (જોવું, સાંભળવું વગેરે) અને 'પ્રાણકર્માણિ ચ' – પ્રાણોનાં કર્મો (શ્વાસ લેવો, પાચન કરવું વગેરે શરીરની આંતરિક ક્રિયાઓ) ને, 'જ્ઞાનદીપિતે આત્મસંયમયોગાગ્નૌ જુહ્વતિ' – જ્ઞાન દ્વારા પ્રકાશિત થયેલા આત્મસંયમરૂપી યોગના અગ્નિમાં હોમી દે છે. આનો અર્થ એ છે કે તેઓ ધ્યાન દ્વારા મન અને બુદ્ધિને આત્મામાં સ્થિર કરીને ઇન્દ્રિયો અને પ્રાણોની સર્વ ક્રિયાઓનો નિરોધ કરે છે. તેઓ શરીર અને મનની સર્વ ચંચળતાને આત્મચિંતનમાં એકાગ્ર કરીને શાંત કરી દે છે. આ ધ્યાનયોગરૂપી યજ્ઞ છે, જેમાં સર્વ વૃત્તિઓનો આત્મામાં લય કરવામાં આવે છે.