અધ્યાય 4 · શ્લોક 28
દ્રવ્યયજ્ઞાસ્તપોયજ્ઞા યોગયજ્ઞાસ્તથાપરે ।
સ્વાધ્યાયજ્ઞાનયજ્ઞાશ્ચ યતયઃ સંશિતવ્રતાઃ ॥૨૮॥
અર્થ
કોઈ આ રીતે દ્રવ્યયજ્ઞ કરે છે, કોઈ તપ યજ્ઞ કરે છે, કોઈ કર્મ દ્વારા યજ્ઞ કરે છે તો કોઈ નિયમવ્રતોનું પાલન કરીને સ્વાધ્યાય દ્વારા જ્ઞાનયજ્ઞ કરે છે. (૨૮)
ભાષ્ય
અહીં વિવિધ પ્રકારના યજ્ઞોને કર્તાની રુચિ અને ક્ષમતા અનુસાર વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે. 'તથા અપરે' – તે જ પ્રમાણે બીજા કેટલાક સાધકો, જેઓ 'યતયઃ' (પ્રયત્નશીલ) અને 'સંશિતવ્રતાઃ' (તીક્ષ્ણ એટલે કે કઠોર વ્રતોનું પાલન કરનારા) છે, તેઓ આ પ્રમાણે યજ્ઞ કરે છે: * **દ્રવ્યયજ્ઞાઃ:** કેટલાક પોતાની સંપત્તિ, ધન, અન્ન વગેરે દ્રવ્યોનું દાન કરીને અથવા સત્કાર્યોમાં વાપરીને દ્રવ્યયજ્ઞ કરે છે. * **તપોયજ્ઞાઃ:** કેટલાક તપ દ્વારા (જેમ કે ઉપવાસ, કૃચ્છ્રચાંદ્રાયણ જેવા વ્રતો, શારીરિક કષ્ટ સહન કરવું વગેરે) યજ્ઞ કરે છે. * **યોગયજ્ઞાઃ:** કેટલાક યોગ દ્વારા (જેમ કે અષ્ટાંગયોગનું પાલન, ચિત્તવૃત્તિ નિરોધ, ધ્યાન, સમાધિ) યજ્ઞ કરે છે. * **સ્વાધ્યાયજ્ઞાનયજ્ઞાઃ ચ:** કેટલાક સ્વાધ્યાય (વેદ-શાસ્ત્રોનું અધ્યયન, મંત્રોનો જાપ) અને જ્ઞાનયજ્ઞ (શાસ્ત્રોના અર્થનું મનન-ચિંતન, આત્મજ્ઞાન પ્રાપ્તિનો પ્રયાસ) દ્વારા યજ્ઞ કરે છે. આ દર્શાવે છે કે યજ્ઞનો અર્થ માત્ર અગ્નિમાં આહુતિ આપવા પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ કોઈપણ સાત્વિક, નિઃસ્વાર્થ અને ઉન્નતિ તરફ લઈ જનારું કાર્ય યજ્ઞ બની શકે છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.