અધ્યાય 4 · શ્લોક 23

ભાષ્ય

હવે ભગવાન જ્ઞાનયુક્ત નિષ્કામ કર્મનું અંતિમ પરિણામ જણાવે છે: 'ગતસઙ્ગસ્ય' – જેની આસક્તિ સર્વથા જતી રહી છે, 'મુક્તસ્ય' – જે દેહાભિમાન અને અન્ય બંધનોથી મુક્ત થઈ ગયો છે, 'જ્ઞાનાવસ્થિતચેતસઃ' – જેનું ચિત્ત નિરંતર આત્મજ્ઞાનમાં સ્થિત છે, અને 'યજ્ઞાય આચરતઃ' – જે કેવળ યજ્ઞ માટે (એટલે કે પરમાત્માની પ્રસન્નતા માટે, લોકકલ્યાણ માટે, કર્તવ્ય ભાવથી, કોઈપણ અંગત સ્વાર્થ વિના) કર્મનું આચરણ કરે છે, તેવા પુરુષનું 'કર્મ સમગ્રં પ્રવિલીયતે' – સંપૂર્ણ કર્મ (તેના ફળ સહિત) વિલીન થઈ જાય છે, નાશ પામે છે. જેમ જ્ઞાનાગ્નિ કર્મોને બાળી નાખે છે તેમ, યજ્ઞભાવથી, અનાસક્ત રીતે, જ્ઞાનમાં સ્થિત થઈને કરાયેલા કર્મો કોઈ ફળ ઉત્પન્ન કરતા નથી અને સાધકને મુક્તિ તરફ દોરી જાય છે.