अध्याय 4 · श्लोक 23

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी अशा लोकांच्या गुणांचे वर्णन केले आहे जे पूर्णपणे ज्ञानक्षेत्रात स्थित आहेत आणि समर्पणाने आपले कर्म करतात. “गतसंगस्य” म्हणजे आसक्ती किंवा इच्छांपासून मुक्त झालेली व्यक्ती. अशी व्यक्ती जगाच्या छायेतून बाहेर पडून आत्मज्ञानाच्या अवस्थेला पोहोचली आहे. "मुक्तस्य" म्हणजे जो व्यक्ती मोक्षाच्या अवस्थेत आहे, म्हणजेच त्याने सांसारिक बंधने आणि मायापासून मुक्तता प्राप्त केली आहे. "ज्ञानवस्थिचेतसा" म्हणजे जो पूर्णपणे स्थापित आणि ज्ञानाला समर्पित आहे, ज्याचे मन आणि चेतना ज्ञानाने एकरूप झाले आहेत. "यज्ञचरथ कर्म" म्हणजे एखादी व्यक्ती जी आपली कृती यज्ञ किंवा धार्मिक कर्तव्याच्या रूपात करते, म्हणजेच तिची सर्व कृती धर्म आणि समाजाच्या हितासाठी असते. अशा प्रकारे भगवान श्रीकृष्णांनी येथे सांगितले आहे की, ज्या व्यक्तीमध्ये हे गुण असतात, त्याची सर्व कृती (कर्म) पूर्णपणे निष्क्रीय आणि शुद्ध होते, म्हणजेच त्याच्या कृतींचे परिणाम परमात्म्यामध्ये पूर्णपणे विलीन होतात. भावार्थ : या श्लोकाचा सार असा आहे की जो मनुष्य ज्ञान आणि मोक्ष स्थितीत राहून कार्य करतो, त्याची सर्व कृती आणि कृत्ये सहज भगवंताच्या चरणी शरण जातात. अशा व्यक्तीचे कर्म अनंत आणि शाश्वत असते आणि तो जगाच्या बंधनातून पूर्णपणे मुक्त असतो.