અધ્યાય 4 · શ્લોક 21

ભાષ્ય

તે જ અલિપ્ત કર્મયોગીના લક્ષણો આગળ વર્ણવતા ભગવાન કહે છે: 'નિરાશીઃ' – જે આશા (ફળની ઈચ્છા, તૃષ્ણા) થી સર્વથા રહિત છે, 'યતચિત્તાત્મા' – જેનું ચિત્ત (મન) અને આત્મા (અહીં શરીર અને ઇન્દ્રિયો સહિત સમગ્ર વ્યક્તિત્વ) સંપૂર્ણપણે વશમાં છે, 'ત્યક્તસર્વપરિગ્રહઃ' – જેણે સર્વ પ્રકારના પરિગ્રહ (સંગ્રહ, માલિકીભાવ) નો ત્યાગ કરી દીધો છે, તેવો પુરુષ 'કેવલં શારીરં કર્મ કુર્વન્' – કેવળ શરીરના નિર્વાહ માટે આવશ્યક કર્મો કરતો હોવા છતાં, 'ન આપ્નોતિ કિલ્બિષમ્' – પાપને (તેમજ પુણ્યને, એટલે કે કર્મના બંધનને) પ્રાપ્ત થતો નથી. તેનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર શરીર ટકાવી રાખવા પૂરતો જ હોય છે, જેથી તે સાધના ચાલુ રાખી શકે. તે કર્મો દ્વારા કોઈ ભોગ મેળવવા કે સંગ્રહ કરવા ઈચ્છતો નથી, તેથી તેના કર્મો બંધનકર્તા થતા નથી.