અધ્યાય 2 · શ્લોક 72

ભાષ્ય

ભગવાન બીજા અધ્યાયના ઉપદેશનો સારાંશ અને સ્થિતપ્રજ્ઞની સ્થિતિનું અંતિમ ફળ જણાવે છે. સ્થિતપ્રજ્ઞની જે સ્થિતિ વર્ણવી, તે 'બ્રાહ્મી સ્થિતિ' એટલે કે બ્રહ્મમાં સ્થિત થવાની અવસ્થા છે. આ સ્થિતિ પ્રાપ્ત કર્યા પછી વ્યક્તિ ફરી ક્યારેય મોહ કે અજ્ઞાનમાં ફસાતો નથી. એટલું જ નહીં, જો જીવનના અંત સમયે પણ (મૃત્યુ સમયે) વ્યક્તિ આ બ્રાહ્મી સ્થિતિમાં સ્થિર રહી શકે, તો તે 'બ્રહ્મનિર્વાણ' એટલે કે પરમ મોક્ષ, બ્રહ્મ સાથે એકાકાર થવાની અવસ્થાને પ્રાપ્ત કરે છે. આ જ માનવ જીવનનું અંતિમ લક્ષ્ય છે.

ૐ તત્ સત્ - તે પરબ્રહ્મ સત્ય છે. આ રીતે શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા રૂપી ઉપનિષદ, જે બ્રહ્મવિદ્યા અને યોગશાસ્ત્ર છે, તેમાં શ્રીકૃષ્ણ અને અર્જુનના સંવાદનો 'સાંખ્યયોગ' નામનો બીજો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.