અધ્યાય 2 · શ્લોક 70
आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् |
तद्वत्कामान् यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिमाप्नोति न कामकामी || ७० ||
અર્થ
જેમ ('યદ્વત્') બધી નદીઓનું પાણી ('આપઃ') ચારે બાજુથી પરિપૂર્ણ ('આપૂર્યમાણમ્'), અચળ પ્રતિષ્ઠાવાળા ('અચલપ્રતિષ્ઠમ્') સમુદ્રમાં ('સમુદ્રમ્') (તેને વિચલિત કર્યા વિના) સમાઈ જાય છે ('પ્રવિશન્તિ'), તે જ પ્રમાણે ('તદ્વત્') સર્વ કામનાઓ ('સર્વે કામાઃ') જે (સ્થિતપ્રજ્ઞ) પુરુષમાં ('યમ્') (કોઈપણ વિકાર ઉત્પન્ન કર્યા વિના) સમાઈ જાય છે ('પ્રવિશન્તિ'), તે જ ('સઃ') પરમ શાંતિને ('શાન્તિમ્') પામે છે ('આપ્નોતિ'), ભોગોની કામના કરનારો ('કામકામી') નહીં ('ન').
ભાષ્ય
સ્થિતપ્રજ્ઞની આંતરિક સ્થિરતા અને શાંતિને સમુદ્રની ઉપમાથી સમજાવી છે. જેમ અનેક નદીઓ સમુદ્રમાં મળે છે, છતાં સમુદ્ર પોતાની મર્યાદા ઓળંગતો નથી, શાંત અને સ્થિર રહે છે, તેમ સ્થિતપ્રજ્ઞ પુરુષના મનમાં બહારથી આવતી કામનાઓ કે વિષયો કોઈ વિક્ષેપ કે ઉથલપાથલ મચાવતા નથી, તે તેના શાંત ચિત્તમાં સમાઈ જાય છે. તે આવી કામનાઓથી વિચલિત થતો નથી. આવી સ્થિરતા પ્રાપ્ત કરનાર જ શાંતિ પામે છે, કામનાઓ પાછળ દોડનાર ('કામકામી') નહીં.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.