અધ્યાય 2 · શ્લોક 61
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः |
वशे हि यस्येन्द्रियाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता || ६१ ||
અર્થ
તેથી (સાધકે) તે બધી ઇન્દ્રિયોને ('તાનિ સર્વાણિ') વશમાં કરીને ('સંયમ્ય'), મારા પરાયણ ('મત્પરઃ') થઈને, સમાહિત ચિત્તે ('યુક્તઃ') બેસવું ('આસીત'). કારણ કે જેની ઇન્દ્રિયો ('યસ્ય ઇન્દ્રિયાણિ') વશમાં ('વશે હિ') હોય છે, તેની જ બુદ્ધિ ('તસ્ય પ્રજ્ઞા') સ્થિર ('પ્રતિષ્ઠિતા') થાય છે.
ભાષ્ય
ઇન્દ્રિયોની પ્રબળતા જાણ્યા પછી તેનો ઉપાય શું? ભગવાન કહે છે કે ઇન્દ્રિયોને વશમાં કરવાનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે 'મત્પરઃ' થવું, એટલે કે મનને ભગવાનમાં પરોવી દેવું, ભગવાનને જ પરમ લક્ષ્ય માનવું. માત્ર ઇન્દ્રિયોને રોકવાનો પ્રયત્ન કરવાથી સફળતા મળવી મુશ્કેલ છે, પણ જ્યારે મન ભગવાનમાં લાગે છે, ત્યારે ઇન્દ્રિયો સહેલાઈથી વશમાં આવે છે. આમ, ઇન્દ્રિય સંયમ અને ભગવદ્-પરાયણતા (ભક્તિ) એકબીજાના પૂરક છે. જેની ઇન્દ્રિયો વશમાં છે, તેની જ પ્રજ્ઞા સ્થિર થાય છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.