અધ્યાય 2 · શ્લોક 60
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः |
इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः || ६० ||
અર્થ
હે કુંતીપુત્ર! પ્રયત્ન કરતા ('યતતઃ હિ અપિ') વિવેકી ('વિપશ્ચિતઃ') પુરુષના મનને ('મનઃ') પણ આ પ્રમથન સ્વભાવવાળી (ક્ષોભ પમાડનારી - 'પ્રમાથીનિ') ઇન્દ્રિયો ('ઇન્દ્રિયાણિ') બળપૂર્વક ('પ્રસભમ્') હરી લે છે ('હરન્તિ').
ભાષ્ય
ઇન્દ્રિય સંયમની કઠિનતા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. ભગવાન ચેતવણી આપે છે કે ઇન્દ્રિયો એટલી બળવાન અને ક્ષોભ પમાડનારી ('પ્રમાથીનિ') છે કે જે સાધક ખૂબ પ્રયત્ન કરતો હોય અને વિવેકી પણ હોય, તેના મનને પણ તે બળજબરીથી વિષયો તરફ ખેંચી જાય છે. આ દર્શાવે છે કે ઇન્દ્રિય નિગ્રહ માટે સતત સાવધાની અને દૃઢ અભ્યાસની જરૂર છે, માત્ર બુદ્ધિ કે થોડો પ્રયત્ન પૂરતો નથી.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.