अध्याय 2 · श्लोक 61

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी सांगितले आहे की, कोणत्याही व्यक्तीची बुद्धी स्थिर आणि ज्ञानी बनते जेव्हा तो आपल्या सर्व इंद्रियांवर नियंत्रण ठेवतो आणि पूर्णपणे परमात्म्याला (ईश्वर) समर्पित होतो. तानि सर्वाणी संयम: याचा अर्थ सर्व इंद्रियांवर ताबा ठेवणे व संयम ठेवणे. संयमी असणे म्हणजे एखाद्या व्यक्तीने आपल्या इंद्रियांना बाह्य आकर्षणे आणि वासनांपासून मुक्त ठेवणे आणि त्यांना आत्म्याकडे केंद्रित करणे. युक्त असित मत्परः जेव्हा एखादी व्यक्ती सर्व इंद्रियांवर नियंत्रण ठेवून स्वतःला भगवंताला शरण जाते, तेव्हा त्याला उच्च स्थिती प्राप्त होते. ही अवस्था ध्यान आणि साधनेची अवस्था आहे, ज्यामध्ये व्यक्ती आपल्या आत्म्याशी आणि ईश्वराशी एकरूपतेचा अनुभव घेते. वशे हि यस्येंद्रियानि: जेव्हा इंद्रिये माणसाच्या नियंत्रणात असतात तेव्हा त्याची समज आणि बुद्धी देखील स्थिर आणि दृढ असते. तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठा: आत्मसंयम आणि शरणागती अशी स्थिती प्राप्त करणाऱ्या व्यक्तीची बुद्धी स्थिर आणि दृढ असते. अशा प्रकारे, या श्लोकाचा मुख्य संदेश असा आहे की स्थिर बुद्धी आणि संतुलित जीवन मिळविण्यासाठी इंद्रियांवर नियंत्रण आणि भगवंताची भक्ती आवश्यक आहे.