અધ્યાય 2 · શ્લોક 45
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन |
निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् || ४५ ||
અર્થ
હે અર્જુન! વેદો મુખ્યત્વે ત્રણેય ગુણો (સત્વ, રજસ, તમસ) ના કાર્યરૂપ સાંસારિક વિષયોનું જ પ્રતિપાદન કરે છે ('ત્રૈગુણ્યવિષયા વેદાઃ'). તું તે ત્રણેય ગુણોથી રહિત ('નિસ્ત્રૈગુણ્યઃ ભવ'), સુખ-દુઃખાદિ દ્વંદ્વોથી રહિત ('નિર્દ્વન્દ્વઃ'), નિત્ય સત્વગુણ(શુદ્ધતા/શાશ્વતતા)માં સ્થિત ('નિત્યસત્ત્વસ્થઃ'), યોગક્ષેમ (અપ્રાપ્તની પ્રાપ્તિ અને પ્રાપ્તના રક્ષણની ચિંતા) થી રહિત ('નિર્યોગક્ષેમઃ'), અને આત્મપરાયણ ('આત્મવાન્') થા.
ભાષ્ય
ભગવાન અર્જુનને વેદોના કર્મકાંડ અને તેના ત્રિગુણાત્મક વિષયોથી ઉપર ઊઠવાની સલાહ આપે છે. વેદો મોટે ભાગે સત્વ, રજસ અને તમસ – આ ત્રણ ગુણો અને તેના પરિણામ સ્વરૂપ મળતા ફળોની વાત કરે છે. પણ અર્જુને 'નિસ્ત્રૈગુણ્ય' (ત્રણેય ગુણોથી પર) થવાનું છે. તેણે સુખ-દુઃખ જેવા દ્વંદ્વોથી ('નિર્દ્વન્દ્વ'), સાંસારિક વસ્તુઓની પ્રાપ્તિ અને રક્ષણની ચિંતાથી ('નિર્યોગક્ષેમ') મુક્ત થવાનું છે. તેણે હંમેશા 'નિત્યસત્ત્વ' (શુદ્ધ ચૈતન્ય અથવા પરમાત્મ તત્વ) માં સ્થિત રહેવાનું છે અને 'આત્મવાન્' (આત્મનિષ્ઠ, પોતાના સ્વરૂપમાં સ્થિત) બનવાનું છે. આ જ ખરો યોગ છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.