અધ્યાય 2 · શ્લોક 4
અર્જુન ઉવાચ:
કથં ભીષ્મમહં સંખ્યે દ્રોણં ચ મધુસૂદન |
ઇષુભિઃ પ્રતિ યોત્સ્યામિ પૂજાર્હાવરિસૂદન || ૪ ||
અર્થ
અર્જુન બોલ્યા: હે મધુસૂદન! હે અરિસૂદન (શત્રુનાશક)! હું રણભૂમિમાં ('સંખ્યે') કઈ રીતે ભીષ્મ પિતામહ અને દ્રોણાચાર્યની સામે બાણોથી યુદ્ધ કરીશ ('ઇષુભિઃ પ્રતિ યોત્સ્યામિ')? કારણ કે તેઓ બંને પૂજનીય છે ('પૂજાર્હૌ').
ભાષ્ય
અર્જુન ભગવાનના ઠપકાનો જવાબ આપતાં પોતાની મૂળભૂત સમસ્યા રજૂ કરે છે. તે કહે છે કે તેની સામે લડનારા સામાન્ય શત્રુઓ નથી, પણ ભીષ્મ પિતામહ અને ગુરુ દ્રોણાચાર્ય જેવા પરમ પૂજનીય વડીલો છે. તે તેમને કેવી રીતે બાણ મારી શકે? તે ભગવાન કૃષ્ણને 'મધુસૂદન' (અજ્ઞાનનાશક) અને 'અરિસૂદન' (શત્રુનાશક) કહીને સંબોધે છે, કદાચ એ સૂચવવા કે ભગવાન ભલે શત્રુઓ અને દૈત્યોનો નાશ કરી શકે, પણ તે પોતાના પૂજનીય વડીલો પર પ્રહાર કેવી રીતે કરી શકે? આ તેનો ધર્મસંકટ છે – ક્ષત્રિય ધર્મ અને કુળ તથા ગુરુ પ્રત્યેનો ધર્મ વચ્ચેનો સંઘર્ષ.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.