અધ્યાય 2 · શ્લોક 16

नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः |

उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः || १६ ||

અર્થ

અસત્ વસ્તુનું (જેમ કે શરીર) અસ્તિત્વ નથી ('ન અસતઃ વિદ્યતે ભાવઃ'), અને સત્ વસ્તુનો (જેમ કે આત્મા) અભાવ (નાશ) નથી ('ન અભાવઃ વિદ્યતે સતઃ'). તત્ત્વદર્શી પુરુષોએ ('તત્ત્વદર્શિભિઃ') આ બંનેનું ('ઉભયોઃ અપિ') અંતિમ તત્ત્વ (નિર્ણય) જોયું છે ('દૃષ્ટઃ અન્તઃ').

ભાષ્ય

આ શ્લોક સત્ (વાસ્તવિક, શાશ્વત) અને અસત્ (અવાસ્તવિક, નાશવંત) વચ્ચેનો મૂળભૂત ભેદ સ્પષ્ટ કરે છે. જે અસત્ છે (જેમ કે આ ભૌતિક જગત અને શરીર), તેનો ક્યારેય ત્રણેય કાળમાં વાસ્તવિક સત્તા કે ભાવ હોતો નથી, તે માત્ર પ્રતીત થાય છે. અને જે સત્ છે (આત્મા, બ્રહ્મ), તેનો ક્યારેય અભાવ કે નાશ થતો નથી. જેઓ તત્ત્વજ્ઞાની છે, સત્યને જાણનારા છે, તેઓએ આ સત્ અને અસતના સ્વરૂપને યથાર્થ રીતે જાણ્યું છે. આ જ્ઞાન શોકનું મૂળ કારણ (શરીરને જ 'હું' માનવું) દૂર કરે છે.

Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.