अध्याय 2 · श्लोक 16

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाने आत्म्याची शाश्वतता आणि निसर्गाची शाश्वतता स्पष्ट केली आहे. असं म्हणतात की जी गोष्ट अवास्तव (अस्थायी) आहे ती अस्तित्वात नाही; आणि जे सत्य (शाश्वत) आहे त्याला अंत नाही. अर्थ: “नसतो विद्याते भवो”: अवास्तविकतेचे खरे अस्तित्व नाही. असत् म्हणजे जे नाशवंत किंवा तात्पुरते आहे. ही जगाची, वस्तूंची आणि सजीवांच्या शरीराची अवस्था आहे. त्याला कायमस्वरूपी अस्तित्व नाही. “नभवो विद्याते सतः”: जे सत्य (शाश्वत) आहे ते कधीही संपत नाही. सत् म्हणजे आत्मा, जो सदैव स्थिर आणि शाश्वत असतो. आत्म्याला अंत नाही, कारण तो जन्म आणि मृत्यूच्या चक्राच्या पलीकडे आहे. “उभयोरपि दृष्टीसत्वनयोस्तत्वदर्शिभ”: तत्वदर्शींनी अवास्तव आणि वास्तविक या दोन्हीचे गुण पाहिले आहेत. अवास्तवचा अंत असतो आणि वास्तविक नेहमी स्थिर राहतो. तत्वदर्शी किंवा जाणकारांनी ही वस्तुस्थिती स्पष्टपणे पाहिली आणि समजून घेतली. सारांश: या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाने जीवनातील तात्पुरते आणि शाश्वत भेद स्पष्ट केले आहेत. त्यांनी स्पष्ट केले आहे की भौतिक वस्तू आणि शरीर तात्पुरते आहेत आणि त्यांचे अस्तित्व नष्ट झाले आहे, तर आत्मा शाश्वत आणि शाश्वत आहे. अशा प्रकारे, आत्म्याचे अस्तित्व समजून घेऊन आपण जीवनातील सत्ये योग्यरित्या समजून घेऊ शकतो आणि योग्य मार्गावर चालू शकतो.