અધ્યાય 18 · શ્લોક 49

ભાષ્ય

કર્મ કરતા રહેવા છતાં કર્મના બંધનથી મુક્ત થવાની, એટલે કે 'નૈષ્કર્મ્યસિદ્ધિ' (કર્મ કરતા હોવા છતાં કર્મ ન કરવા સમાન સ્થિતિ, કર્મ બંધનથી મુક્તિ) કેવી રીતે પ્રાપ્ત થાય છે તે ભગવાન બતાવે છે. જે પુરુષ `સર્વત્ર અસક્તબુદ્ધિઃ` (બધી જ વસ્તુઓ અને કર્મોમાં જેની બુદ્ધિ આસક્તિ રહિત છે), `જિતાત્મા` (જેણે પોતાના મન અને ઇન્દ્રિયોને જીતી લીધાં છે), `વિગતસ્પૃહઃ` (જે બધી ભોગેચ્છાઓથી રહિત થઈ ગયો છે), તે `સંન્યાસેન` (સાંખ્યયોગ એટલે કે જ્ઞાનનિષ્ઠા દ્વારા, અથવા સર્વસ્વના ત્યાગ દ્વારા) `પરમામ્ નૈષ્કર્મ્યસિદ્ધિम् અધિગચ્છતિ` (સર્વોચ્ચ નૈષ્કર્મ્યસિદ્ધિને પ્રાપ્ત કરે છે). અનાસક્તિ, આત્મસંયમ, નિસ્પૃહતા અને જ્ઞાનનિષ્ઠા દ્વારા જ કર્મના બંધનથી મુક્ત થવાય છે.