અધ્યાય 18 · શ્લોક 47

ભાષ્ય

ભગવાન ફરીથી સ્વધર્મના પાલન પર ભાર મૂકે છે (આ વાત 3.35 માં પણ કહેવાઈ છે). `સુ અનુષ્ઠિતાત્ પરધર્માત્` (ખૂબ સારી રીતે આચરણ કરાયેલા બીજાના ધર્મ કરતાં) `વિગુણः સ્વધર્મઃ શ્રેયાન્` (ગુણ રહિત, એટલે કે ઓછો આકર્ષક કે કઠિન દેખાતો હોય તો પણ પોતાનો સ્વાભાવિક ધર્મ જ શ્રેષ્ઠ છે, વધુ કલ્યાણકારી છે). શા માટે? કારણ કે `સ્વભાવનિયતમ્ કર્મ કુર્વન્` (પોતાના સ્વભાવ અનુસાર નિયત થયેલું કર્મ કરતો મનુષ્ય) `કિલ્બિષમ્ ન આપ્નોતિ` (પાપને પામતો નથી). બીજાનો ધર્મ સહેલો કે સારો લાગે, પણ તે પોતાના સ્વભાવને અનુકૂળ ન હોવાથી તેનું પાલન યોગ્ય રીતે થઈ શકતું નથી અને તેમાં પડવાનો ભય રહે છે. જ્યારે પોતાના સ્વભાવ અનુસારનું કર્મ, ભલે કઠિન લાગે, પણ તે સહજ હોવાથી તેના દ્વારા ઉન્નતિ શક્ય બને છે અને તેમાં પાપ લાગતું નથી (જો નિષ્કામ ભાવે કરાય).