અધ્યાય 18 · શ્લોક 42
શમો દમસ્તપઃ શૌચં ક્ષાન્તિરાર્જવમેવ ચ ।
જ્ઞાનં વિજ્ઞાનમાસ્તિક્યં બ્રહ્મકર્મ સ્વભાવજમ્ ॥૪૨॥
અર્થ
શમ (મનોનિગ્રહ), દમ (ઇન્દ્રિયનિગ્રહ), તપ, શૌચ (પવિત્રતા), ક્ષાંતિ (ક્ષમા), આર્જવ (સરળતા) તેમજ જ્ઞાન, વિજ્ઞાન (અનુભવજન્ય જ્ઞાન) અને આસ્તિક્ય (ઈશ્વર-શાસ્ત્રમાં શ્રદ્ધા) – આ બ્રાહ્મણનાં સ્વાભાવિક કર્મ છે.(૪૨)
ભાષ્ય
હવે ભગવાન ચારેય વર્ણોના સ્વાભાવિક કર્મો ગણાવે છે. પ્રથમ બ્રાહ્મણના કર્મો: `બ્રહ્મકર્મ સ્વભાવજમ્` (બ્રાહ્મણના સ્વભાવમાંથી જન્મેલાં કર્મો આ છે): `શમઃ` (મનનો સંયમ), `દમઃ` (ઇન્દ્રિયોનો સંયમ), `તપઃ` (ધર્મ પાલન માટે કષ્ટ સહેવું), `શૌચમ્` (બાહ્ય અને આંતરિક પવિત્રતા), `ક્ષાન્તિઃ` (ક્ષમાશીલતા), `આર્જવમ્ એવ ચ` (સરળતા, નિષ્કપટતા), `જ્ઞાનમ્` (શાસ્ત્રોનું જ્ઞાન), `વિજ્ઞાનમ્` (તે જ્ઞાનનો અનુભવ) અને `આસ્તિક્યમ્` (ઈશ્વર, પરલોક અને શાસ્ત્રોમાં શ્રદ્ધા). આ ગુણો મુખ્યત્વે સત્ત્વગુણ પ્રધાન સ્વભાવમાંથી ઉદ્ભવે છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.