અધ્યાય 18 · શ્લોક 41

ભાષ્ય

ત્રણ ગુણો સર્વત્ર વ્યાપ્ત હોવાથી, મનુષ્ય સમાજમાં પણ તેમના પ્રભાવ અનુસાર કાર્યોનું વિભાજન થયેલું છે. "હે પરંતપ! (શત્રુઓને તાપ આપનાર અર્જુન)" `બ્રાહ્મણક્ષત્રિયવિશામ્` (બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને વૈશ્યોના) `ચ શૂદ્રાણામ્` (અને શૂદ્રોના) `કર્માણિ` (કર્મો) `સ્વભાવપ્રભવૈઃ ગુણૈઃ` (તેમના સ્વભાવમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા ગુણોને કારણે, એટલે કે સત્ત્વ, રજસ, તમસના પ્રમાણને આધારે) `પ્રવિભક્તાનિ` (અલગ અલગ રીતે વહેંચવામાં આવ્યા છે). આ વર્ણવ્યવસ્થા જન્મ આધારિત નહીં, પણ ગુણ અને કર્મને આધારે થયેલી છે. જેવો જેનો સ્વભાવ, તેવા તેના સ્વાભાવિક કર્મો.