અધ્યાય 18 · શ્લોક 43
શૌર્યં તેજો ધૃતિર્દાક્ષ્યં યુદ્ધે ચાપ્યપલાયનમ્ ।
દાનમીશ્વરભાવશ્ચ ક્ષાત્રં કર્મ સ્વભાવજમ્ ॥૪૩॥
અર્થ
શૂરવીરતા, તેજ, ધૈર્ય, દક્ષતા (ચતુરાઈ), યુદ્ધમાં પણ પીછેહઠ ન કરવી, દાન (ઉદારતા) અને ઈશ્વરભાવ (સ્વામીભાવ, નેતૃત્વ) – આ ક્ષત્રિયનાં સ્વાભાવિક કર્મ છે.(૪૩)
ભાષ્ય
ક્ષત્રિયના સ્વાભાવિક કર્મો: `ક્ષાત્રમ્ કર્મ સ્વભાવજમ્` (ક્ષત્રિયના સ્વભાવમાંથી જન્મેલાં કર્મો આ છે): `શૌર્યમ્` (શૂરવીરતા, બહાદુરી), `તેજઃ` (પ્રભાવ, પ્રતાપ), `ધૃતિઃ` (ધૈર્ય, ગમે તેવી પરિસ્થિતિમાં અડગ રહેવું), `દાક્ષ્યમ્` (કાર્યકુશળતા, ચતુરાઈ), `યુદ્ધે ચ અપિ અપલાયનમ્` (યુદ્ધમાંથી પણ ભાગી ન જવું), `દાનમ્` (ઉદારતાપૂર્વક દાન આપવું) `ચ ઈશ્વરભાવઃ` (સ્વામીભાવ, નેતૃત્વ કરવાની, રક્ષણ કરવાની અને શાસન કરવાની ક્ષમતા). આ ગુણો મુખ્યત્વે રજોગુણ (શૌર્ય, પ્રવૃત્તિ) અને સત્ત્વગુણ (ધૈર્ય, તેજ) ના મિશ્રણવાળા સ્વભાવમાંથી ઉદ્ભવે છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.