ಅಧ್ಯಾಯ 18 · ಶ್ಲೋಕ 41

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು, ಕೃಷ್ಣನು ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ (ಇದನ್ನು 4.13 ರಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಿದ್ದನು). "ಪರಂತಪ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರ (`ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಕ್ಷತ್ರಿಯ-ವಿಶಾಂ ಶೂದ್ರಾಣಾಂ ಚ`) ಕರ್ಮಗಳು (`ಕರ್ಮಾಣಿ`) ಅವರವರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗುಣಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ (`ಸ್ವಭಾವ-ಪ್ರಭವೈಃ ಗುಣೈಃ`) ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ (`ಪ್ರವಿಭಕ್ತಾನಿ`)." ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳ ಜನರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಅವರವರ ಸಹಜವಾದ ಸ್ವಭಾವ (ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಕೃತಿ) ಮತ್ತು ಆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಗುಣ (ಸತ್ವ, ರಜ, ತಮಗಳ ಮಿಶ್ರಣ) ದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದು ಜನ್ಮಾಧಾರಿತ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ, ಗುಣ-ಕರ್ಮಾಧಾರಿತ ವಿಭಜನೆ.