અધ્યાય 15 · શ્લોક 15

ભાષ્ય

આ શ્લોકમાં ભગવાન પોતાની સર્વોચ્ચ અને સર્વવ્યાપી સત્તાનું ભવ્ય વર્ણન કરે છે. `ચ અહમ્ સર્વસ્ય હૃદિ સન્નિવિષ્ટઃ` (અને હું જ સર્વ પ્રાણીઓના હૃદયમાં અંતર્યામી રૂપે રહેલો છું). `મત્તઃ` (મારાથી જ) `સ્મૃતિઃ` (યાદશક્તિ), `જ્ઞાનમ્` (સમજણ શક્તિ) `ચ અપોહનમ્` (અને તે બંનેનો અભાવ એટલે કે વિસ્મૃતિ અને અજ્ઞાન) થાય છે. જીવની બધી માનસિક શક્તિઓનો સ્ત્રોત પરમાત્મા છે. `ચ સર્વૈઃ વેદૈઃ અહમ્ એવ વેદ્યઃ` (અને બધા વેદો દ્વારા જાણવા યોગ્ય તત્ત્વ હું જ છું). વેદોનું અંતિમ તાત્પર્ય પરમાત્માને જાણવાનું જ છે. `વેદાન્તકૃત્` (વેદાંત એટલે કે ઉપનિષદોનો કર્તા, વેદના જ્ઞાનમાર્ગનો પ્રવર્તક) `ચ વેદવિત્ એવ અહમ્` (અને વેદોના યથાર્થ અર્થને જાણનાર પણ હું જ છું). ભગવાન અહીં પોતાને સર્વના હૃદયમાં સ્થિત અંતર્યામી, જ્ઞાન અને સ્મૃતિના સ્ત્રોત, વેદોના પરમ લક્ષ્ય અને વેદજ્ઞાનના મૂળ કર્તા અને જ્ઞાતા તરીકે ઘોષિત કરે છે.