અધ્યાય 15 · શ્લોક 14

ભાષ્ય

ભગવાન શરીરમાં રહેલી પાચન શક્તિ તરીકે પણ પોતાને ઓળખાવે છે. `અહમ્ વૈશ્વાનરઃ ભૂત્વા` (હું જ વૈશ્વાનર અગ્નિ એટલે કે જઠરાગ્નિ બનીને) `પ્રાણિનામ્ દેહમ્ આશ્રિતઃ` (પ્રાણીઓના શરીરમાં રહેલો છું). આ જઠરાગ્નિ `પ્રાણાપાનસમાયુક્તઃ` (પ્રાણ અને અપાન વાયુઓની મદદથી) `ચતુર્વિધમ્ અન્નમ્` (ચાર પ્રકારના અન્ન - ભક્ષ્ય, ભોજ્ય, લેહ્ય, ચોષ્ય - એટલે કે ખાવા, પીવા, ચાટવા અને ચૂસવા યોગ્ય ખોરાકને) `પચામિ` (પચાવું છું). શરીરમાં ખોરાકને પચાવીને રસ-રક્ત બનાવનારી જે અગ્નિશક્તિ છે, તે પણ પરમાત્માનું જ સ્વરૂપ છે. તેમના વિના શરીરનું ધારણ-પોષણ શક્ય નથી.