અધ્યાય 14 · શ્લોક 8
તમસ્ત્વજ્ઞાનજં વિદ્ધિ મોહનં સર્વદેહિનામ્ ।
પ્રમાદાલસ્યનિદ્રાભિસ્તન્નિબધ્નાતિ ભારત ॥૮॥
અર્થ
હે ભારત ! વળી તમોગુણને અજ્ઞાનથી ઉત્પન્ન થયેલો તથા સર્વ જીવાત્માઓને મોહમાં નાખનારો જાણ. તે જીવાત્મા ને પ્રમાદ, નિદ્રા વગેરે વડે બાંધે છે.(૮)
ભાષ્ય
ત્રીજા ગુણ, તમોગુણનું વર્ણન: "હે ભારત!" `તુ` (વળી) `તમઃ` (તમોગુણને) `અજ્ઞાનજમ્` (અજ્ઞાનમાંથી જન્મેલો) અને `સર્વદેહિનામ્ મોહનમ્` (બધા દેહધારીઓને મોહ પમાડનાર, ભ્રમમાં નાખનાર) `વિદ્ધિ` (તું જાણ). તમોગુણ જ્ઞાનને ઢાંકી દે છે અને વિવેકનો નાશ કરે છે. તે કેવી રીતે બાંધે છે? `તત્` (તે તમોગુણ) જીવાત્માને `પ્રમાદ` (કર્તવ્યમાં બેદરકારી, વ્યર્થ ચેષ્ટા), `આલસ્ય` (કામ ન કરવાની વૃત્તિ, સુસ્તી) અને `નિદ્રાભિઃ` (અતિશય ઊંઘ, જડતા) દ્વારા `નિબધ્નાતિ` (બાંધે છે). તમોગુણ વ્યક્તિને અકર્મણ્ય, મૂઢ અને વિવેકહીન બનાવે છે, જે તેને અધોગતિ તરફ લઈ જાય છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.