અધ્યાય 14 · શ્લોક 7

ભાષ્ય

હવે રજોગુણનું વર્ણન: "હે કૌન્તેય!" `રજઃ` (રજોગુણને) `રાગાત્મકમ્` (રાગ એટલે કે આસક્તિ અને તીવ્ર ઈચ્છા જેનું સ્વરૂપ છે તેવો) અને `તૃષ્ણાસઙ્ગસમુદ્ભવમ્` (તૃષ્ણા એટલે કે અપ્રાપ્ત વસ્તુની તીવ્ર ઝંખના અને સંગ એટલે કે પ્રાપ્ત વસ્તુ પ્રત્યેનો લગાવ - આ બંનેમાંથી ઉત્પન્ન થનારો) `વિદ્ધિ` (તું જાણ). રજોગુણનો સ્વભાવ જ ચંચળતા, ભોગેચ્છા અને પ્રવૃત્તિ છે. તે કેવી રીતે બાંધે છે? `તત્` (તે રજોગુણ) `દેહિનમ્` (જીવાત્માને) `કર્મસઙ્геन` (કર્મો અને તેના ફળ પ્રત્યેની આસક્તિ દ્વારા) `નિબધ્નાતિ` (બાંધે છે). રજોગુણી વ્યક્તિ સતત કર્મ કરવા પ્રેરાય છે, ફળની આશા રાખે છે, અને 'હું કરનાર છું' એવા અભિમાનથી બંધાય છે. આ તેને જન્મ-મરણના ચક્રમાં જકડી રાખે છે.