अध्याय 14 · श्लोक 7

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला रजोगुणाचे स्वरूप आणि त्याचे परिणाम सांगत आहेत. रजोगुण हे तीन गुणांपैकी एक आहे, जे सृष्टीच्या कार्यात प्रमुख भूमिका बजावतात. येथे भगवान म्हणतात की रजोगुण रागातिक आहे, म्हणजेच तो इच्छा आणि इच्छांनी परिपूर्ण आहे. रजोगुणाची वैशिष्ट्ये: तृष्णा आणि आसक्तीपासून उत्पन्न: रजोगुण इच्छा आणि इच्छांना जन्म देतो. तृष्णा म्हणजे एखादी गोष्ट मिळवण्याची तीव्र इच्छा आणि आसक्ती म्हणजे एखाद्या गोष्टीची अत्यधिक आसक्ती. हे एखाद्या व्यक्तीला त्या गोष्टी, लोक किंवा परिस्थितींकडे आकर्षित करते जे त्याला आनंद किंवा आनंद देतात. कर्म आणि त्याचे फळ यांच्याशी बांधले जाते: रजोगुण एखाद्या व्यक्तीला सतत कर्म करण्यास प्रवृत्त करतो, कारण यामुळे त्याला विविध इच्छा आणि ध्येये साध्य होतात. यामुळे व्यक्तीला फळाची आसक्ती येते, परिणामी तो कर्माच्या बंधनात अडकतो. अध्यात्मिक दृष्टीकोन: रजोगुणाचे स्वरूप क्रियाकलाप आहे, आणि ते मनुष्याला सतत सक्रिय ठेवते. जेव्हा एखादी व्यक्ती रजोगुणाच्या प्रभावाखाली असते तेव्हा तो आपल्या जीवनात विविध प्रकारच्या इच्छा पूर्ण करण्यात सक्रिय असतो. परंतु हा गुण व्यक्तीला कृतीत बांधून ठेवतो आणि त्याला मोक्षाच्या मार्गापासून दूर नेतो, कारण त्याला त्याच्या कृतींचे फळ हवे असते. त्यामुळे रजोगुणाच्या सान्निध्यात आत्म्याचे शुद्धीकरण आणि भगवंताची प्राप्ती कठीण होते. म्हणून, भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला हे समजावून सांगण्याचा प्रयत्न करत आहेत की रजोगुण माणसाला तृष्णा आणि आसक्तीमुळे कर्मांना कसे बांधतो आणि त्यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी आत्मसंयम आणि त्याग आवश्यक आहे.