અધ્યાય 14 · શ્લોક 4
સર્વયોનિષુ કૌન્તેય મૂર્તયઃ સંભવન્તિ યાઃ ।
તાસાં બ્રહ્મ મહદ્યોનિરહં બીજપ્રદઃ પિતા ॥૪॥
અર્થ
હે કાન્તેય ! સર્વ યોનિમાં જે પ્રાણી ઉત્પન થાય છે, તે પ્રાણીઓની પ્રકૃતિ-માયા માતા છે તથા હું ગર્ભાધાન કરનારો પિતા છું.(૪)
ભાષ્ય
ભગવાન પાછલા શ્લોકના સિદ્ધાંતને વધુ વ્યાપક રીતે રજૂ કરે છે. "હે કૌન્તેય!" `સર્વયોનિષુ` (દેવ, મનુષ્ય, પશુ, પક્ષી વગેરે બધી જ યોનિઓમાં) `યાઃ મૂર્તયઃ સંભવન્તિ` (જેટલાં પણ શરીરો ઉત્પન્ન થાય છે), `તાસામ્` (તે બધાની) `યોનિઃ મહત્ બ્રહ્મ` (મૂળ ઉત્પત્તિ સ્થાન, માતા, તો મહત્ બ્રહ્મ એટલે કે પ્રકૃતિ છે) અને `અહમ્ બીજપ્રદઃ પિતા` (હું બીજનું સ્થાપન કરનારો પિતા છું). જેમ લૌકિક જગતમાં માતા અને પિતાના સંયોગથી સંતાનની ઉત્પત્તિ થાય છે, તેમ આ આધ્યાત્મિક સૃષ્ટિ પ્રક્રિયામાં પ્રકૃતિ માતાના સ્થાને છે અને પરમાત્મા પિતાના સ્થાને છે. સર્વ જીવો આ જ દિવ્ય માતા-પિતાના સંતાનો છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.