અધ્યાય 14 · શ્લોક 3
મમ યોનિર્મહદ્બ્રહ્મ તસ્મિન્ગર્ભં દધામ્યહમ્ ।
સંભવઃ સર્વભૂતાનાં તતો ભવતિ ભારત ॥૩॥
અર્થ
હે ભારત ! મૂળ પ્રધાન પ્રકૃતિ બ્રહ્મ મારું ગર્ભાધાન કરવાનું સ્થાન છે. તેમા હું ગર્ભને ધારણ કરું છું. આથી સર્વ ભૂતોની ઉત્પતિ થાય છે.(૩)
ભાષ્ય
હવે ભગવાન સૃષ્ટિની ઉત્પત્તિની પ્રક્રિયા સમજાવે છે, જેમાં પ્રકૃતિ અને પુરુષ (પોતાના સ્વરૂપ) નો ફાળો દર્શાવે છે. `મમ યોનિઃ મહત્ બ્રહ્મ` (મારી યોનિ, એટલે કે ગર્ભધારણનું સ્થાન, મહત્ બ્રહ્મ છે). અહીં 'મહત્ બ્રહ્મ' એટલે મૂળ પ્રકૃતિ, માયા, જે સર્વ કાર્ય-કારણ જગતનું મૂળ છે. `તસ્મિન્` (તે પ્રકૃતિરૂપી યોનિમાં) `અહમ્ ગર્ભમ્ દધામિ` (હું ચેતનરૂપી બીજનું, ગર્ભનું, સ્થાપન કરું છું). આ ચેતન બીજ એટલે જીવાત્માઓનો સમૂહ અથવા ભગવાનની ઈક્ષણ શક્તિ. `તતઃ` (તે પછી, મારા દ્વારા પ્રકૃતિમાં ચેતનનું સ્થાપન થવાથી) `સર્વભૂતાનામ્ સંભવઃ ભવતિ` (બધાં પ્રાણીઓની ઉત્પત્તિ થાય છે). હે ભારત! આ રીતે, જડ પ્રકૃતિ અને મારા ચેતન તત્વના સંયોગથી જ સમગ્ર સૃષ્ટિ અસ્તિત્વમાં આવે છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.