अध्याय 14 · श्लोक 3
मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम्‌ । सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥ १४-३ ॥
अर्थ
हे भारता (अर्थात भरतवंशी अर्जुना), माझी महद्ब्रह्मरूप मूळ प्रकृती संपूर्ण भूतांची योनी म्हणजे गर्भधारणा करण्याचे स्थान आहे आणि मी त्या योनीच्या ठिकाणी चेतनसमुदायरूप गर्भाची स्थापना करतो. त्या जड-चेतन संयोगाने सर्व भूतांची उत्पत्ती होते. ॥ १४-३ ॥
स्पष्टीकरण
हे अर्जुन! या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण निसर्गाच्या तीन गुणांचे (सत्व, रजस आणि तम) तपशीलवार वर्णन करत आहेत. या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण सांगत आहेत की माझे महत्-ब्रह्मस्वरूप मूळ स्वरूप (निसर्गाचे मूळ स्वरूप) ही सर्व प्राणिमात्रांच्या उत्पत्तीची जननी आहे. प्रकृतीच्या या महत्-ब्रह्म रूपात मी चैतन्य तत्वाच्या रूपात गर्भाची स्थापना करतो. या गर्भ प्रकृती आणि चेतना यांच्या संयोगातून संपूर्ण जीव जन्माला येतात. येथे 'महत्-ब्रह्म' हा मूळ निसर्गाचा संदर्भ आहे ज्यामध्ये सर्व जीव आणि वस्तू विकसित होतात आणि उत्पत्ती होतात. भगवान श्रीकृष्ण या श्लोकाद्वारे हे स्पष्ट करत आहेत की सर्व सजीवांच्या उत्पत्तीचे कारण विश्वाच्या मूळ स्वरूपामध्ये आहे आणि हा गर्भ त्या उत्पत्तीच्या प्रक्रियेचा आधार आहे. अशाप्रकारे, हा श्लोक आपल्याला सांगते की विश्वाच्या उत्पत्ती आणि विकासात परमेश्वराच्या महत्-ब्रह्म-स्वरूपाचा महत्त्वाचा वाटा आहे आणि या निसर्गात भगवान स्वतः एका विशिष्ट प्रकारे सक्रिय आहेत.
Banaka ॲपमधील पाठ आणि स्पष्टीकरण.