અધ્યાય 14 · શ્લોક 16
કર્મણઃ સુકૃતસ્યાહુઃ સાત્ત્વિકं નિર્મલં ફલમ્ ।
રજસસ્તુ ફલં દુઃખમજ્ઞાનં તમસઃ ફલમ્ ॥૧૬॥
અર્થ
શ્રેષ્ઠ (સાત્વિક) કર્મનું ફળ સાત્વિક અને નિર્મળ (સુખ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય) કહ્યું છે; પરંતુ રજોગુણ(પ્રધાન કર્મ)નું ફળ દુઃખ અને તમોગુણ(પ્રધાન કર્મ)નું ફળ અજ્ઞાન (કહ્યું છે).(૧૬)
(નોંધ: શ્લોકનું ભાષાંતર સુધાર્યું છે.)
ભાષ્ય
ગુણોને આધારે કરાયેલા કર્મોનાં ફળ પણ તેવા જ હોય છે. `સુકૃતસ્ય કર્મણઃ` (સારી રીતે કરાયેલા, એટલે કે સાત્ત્વિક કર્મનું) ફળ `સાત્ત્વિકમ્ નિર્મલમ્ આહુઃ` (સાત્ત્વિક અને નિર્મળ હોય છે એમ કહેવાયું છે). સાત્ત્વિક કર્મનું ફળ સુખ, જ્ઞાન, શાંતિ અને પવિત્રતા છે. `રજસઃ તુ ફલમ્ દુઃખમ્` (પરંતુ રજોગુણ પ્રધાન કર્મનું ફળ દુઃખ છે). રજોગુણી કર્મો ભલે તાત્કાલિક સુખ આપે, પણ તેમાં રહેલી તૃષ્ણા, સ્પર્ધા અને અશાંતિને કારણે તેનું અંતિમ પરિણામ દુઃખ જ હોય છે. અને `તમસઃ ફલમ્ અજ્ઞાનમ્` (તમોગુણ પ્રધાન કર્મનું ફળ અજ્ઞાન, મોહ અને અધોગતિ છે). તામસિક કર્મો વ્યક્તિને વધુ ને વધુ અજ્ઞાન અને જડતામાં ધકેલે છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.