અધ્યાય 14 · શ્લોક 13
અપ્રકાશોઽપ્રવૃત્તિશ્ચ પ્રમાદો મોહ એવ ચ ।
તમસ્યેતાનિ જાયન્તે વિવૃદ્ધે કુરુનન્દન ॥૧૩॥
અર્થ
હે કુરુનંદન! વિવેકનો નાશ, કર્તવ્યમાં અપ્રવૃત્તિ, પ્રમાદ અને મોહ - એ સર્વ તમોગુણના વધવાથી ઉત્પન્ન થાય છે.(૧૩)
(નોંધ: શ્લોકનું ભાષાંતર સુધાર્યું છે.)
ભાષ્ય
તમોગુણની વૃદ્ધિનાં લક્ષણો: "હે કુરુનન્દન! (કુરુવંશને આનંદ આપનાર અર્જુન)" `તમસિ વિવૃદ્ધે` (જ્યારે તમોગુણ ખૂબ વધે છે ત્યારે) `એતાનિ જાયન્તે` (આ લક્ષણો ઉત્પન્ન થાય છે): `અપ્રકાશઃ` (જ્ઞાનનો અભાવ, વિવેકનો નાશ, મૂઢતા), `અપ્રવૃત્તિઃ ચ` (કોઈપણ સારા કાર્યમાં પ્રવૃત્ત ન થવાની ઈચ્છા, નિષ્ક્રિયતા), `પ્રમાદઃ` (બેદરકારી, કર્તવ્ય ભૂલી જવું) `ચ મોહઃ એવ` (અને મોહ, એટલે કે સાચું શું અને ખોટું શું તેનો ભ્રમ, જડતા). આળસ, ઊંઘ, ભ્રમ, કોઈ કામ ન કરવાની વૃત્તિ અને સારાસારનો વિવેક ગુમાવવો એ તમોગુણના પ્રભાવનાં સ્પષ્ટ ચિહ્નો છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.