અધ્યાય 14 · શ્લોક 12
લોભઃ પ્રવૃત્તિરારમ્ભઃ કર્મણામશમઃ સ્પૃહા ।
રજસ્યેતાનિ જાયન્તે વિવૃદ્ધે ભરતર્ષભ ॥૧૨॥
અર્થ
હે ભરતશ્રેષ્ઠ ! લોભ,પ્રવૃત્તિ,કર્માંરંભ, ઉચ્છુંખલતા અને ઈચ્છા એ સર્વ ચિન્હો રજોગુણના વધવાથી ઉત્પન્ન થાય છે.(૧૨)
ભાષ્ય
હવે રજોગુણની વૃદ્ધિનાં લક્ષણો: "હે ભરતર્ષભ! (ભરતવંશીઓમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુન)" `રજસિ વિવૃદ્ધે` (જ્યારે રજોગુણ ખૂબ વધે છે ત્યારે) `એતાનિ જાયન્તે` (આ લક્ષણો ઉત્પન્ન થાય છે): `લોભઃ` (વધુ ને વધુ મેળવવાની લાલસા), `પ્રવૃત્તિઃ` (સતત કોઈને કોઈ ક્રિયામાં લાગેલા રહેવું), `કર્મણામ્ આરમ્ભઃ` (ફળની ઈચ્છાથી મોટા મોટા કાર્યોનો આરંભ કરવો), `અશમઃ` (મનની અશાંતિ, બેચેની) અને `સ્પૃહા` (ભોગવિલાસની તીવ્ર ઈચ્છા). આ બધાં ચિહ્નો સૂચવે છે કે વ્યક્તિ પર રજોગુણ હાવી છે, જે તેને સતત દોડાવે છે અને અશાંત રાખે છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.