अध्याय 14 · श्लोक 12

स्पष्टीकरण

श्लोक 12, अध्याय 14 मध्ये, भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला समजावून सांगत आहेत की जेव्हा रजोगुण वाढतो तेव्हा माणसामध्ये विविध प्रकारच्या नकारात्मक भावना आणि प्रवृत्ती निर्माण होतात. रजोगुण हा एक गुण आहे जो क्रियाकलाप, उत्साह आणि भौतिक जगाशी आसक्ती दर्शवतो. श्लोकाचे वर्णन: लोभा: जेव्हा रजोगुण वाढतो, तेव्हा मनुष्यामध्ये लोभ उत्पन्न होतो. हा लोभ भौतिक कपडे, पैसा, मालमत्ता आणि हक्क यांच्याकडे आहे. माणूस नेहमी अधिक मिळवण्याच्या इच्छेत गुंतलेला असतो आणि त्याची तहान कधीच संपत नाही. प्रवृत्ती : या गुणात वाढ झाल्यामुळे व्यक्ती नेहमी क्रियाशील राहते. त्याचा कल सतत कोणत्या ना कोणत्या कामात गुंतलेला असतो. तो न थांबता आपले उद्दिष्ट साध्य करण्याचा प्रयत्न करतो. आरंभ कर्मनाम: स्वार्थी उद्दिष्टे पूर्ण करण्यासाठी एखादी व्यक्ती नवीन कार्ये सुरू करते. त्याच्या सर्व कृती फलदायी असतात, म्हणजेच तो त्याच्या कृतींच्या परिणामांच्या इच्छेने कार्य करतो. आशम : रजोगुणाच्या अतिरेकामुळे माणसाच्या मनात अस्वस्थता निर्माण होते. तो नेहमी काही ना काही काळजी, चिंता किंवा तणावाखाली असतो. त्याला शांत राहणे कठीण होते. स्पृहा: याचा अर्थ इच्छा किंवा तळमळ. रजोगुणाच्या प्रभावाखाली माणसाची इंद्रियसुखांची इच्छा वाढते. तो इंद्रियांच्या सुखांमध्ये रमतो आणि त्या सुखांना प्राप्त करण्याचा सतत प्रयत्न करतो. थोडक्यात, या श्लोकात भगवान अर्जुनाला समजावून सांगत आहेत की, रजोगुण वाढला की माणसाच्या मनात लोभ, चंचलता, भौतिक सुखांची इच्छा अशा नकारात्मक भावना प्रबळ होतात. हे ज्ञान एखाद्या व्यक्तीला त्याचे गुण हुशारीने ओळखण्यास आणि त्यांना संतुलित करण्याचा प्रयत्न करण्यास मदत करते.