અધ્યાય 11 · શ્લોક 54
ભક્ત્યા ત્વનન્યયા શક્ય અહમેવંવિધોઽર્જુન ।
જ્ઞાતું દ્રષ્ટું ચ તત્ત્વેન પ્રવેષ્ટું ચ પરંતપ ॥૫૪॥
અર્થ
હે પરંતપ ! હે અર્જુન ! મારા વિશ્વરૂપને ખરેખર જાણવાનું, જોવાનું અને તદ્રુપ થવાનું એક માત્ર સાધન કેવળ અનન્ય ભક્તિ જ છે.(૫૪)
ભાષ્ય
પાછલા શ્લોકમાં જે પ્રશ્ન ઉભો થયો હતો, તેનો ઉત્તર ભગવાન અહીં આપે છે. "હે પરંતપ (શત્રુઓને તાપ આપનાર) અર્જુન! કેવળ અનન્ય ભક્તિ દ્વારા જ (`ભક્ત્યા તુ અનન્યયા`) મારા આ પ્રકારના (વિશ્વરૂપ) સ્વરૂપને (`એવંવિધઃ અહम्`) તત્વથી (`તત્ત્વેન`) જાણવું (`જ્ઞાतुम्`), પ્રત્યક્ષ જોવું (`દ્રષ્ટુम् ચ`) અને તેમાં પ્રવેશ કરવો (`પ્રવેષ્ટુम् ચ`) શક્ય છે (`શક્યઃ`)." આ શ્લોક ભક્તિમાર્ગનું સર્વોચ્ચ મહત્વ પ્રતિપાદિત કરે છે. 'અનન્ય ભક્તિ' એટલે એવી ભક્તિ જેમાં ભક્ત ભગવાન સિવાય અન્ય કોઈને પોતાનો આશ્રય, ધ્યેય કે આરાધ્ય માનતો નથી. તેનું ચિત્ત સંપૂર્ણપણે ભગવાનમાં જ પરોવાયેલું રહે છે. આવી એકનિષ્ઠ, અનન્ય ભક્તિ દ્વારા જ ભક્ત ભગવાનના વાસ્તવિક સ્વરૂપને (૧) 'જાણી' શકે છે (શાસ્ત્રો અને ગુરુ દ્વારા સૈદ્ધાંતિક જ્ઞાન), (૨) 'જોઈ' શકે છે (સાક્ષાત્કાર, અનુભૂતિ), અને અંતે (૩) તેમાં 'પ્રવેશ' કરી શકે છે (તાદામ્ય, મોક્ષ, ભગવાન સાથે એકરૂપ થઈ જવું). વેદ, તપ, દાન, યજ્ઞ કરતાં પણ અનન્ય ભક્તિ શ્રેષ્ઠ સાધન છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.