અધ્યાય 11 · શ્લોક 47
શ્રીભગવાન ઉવાચ ।
મયા પ્રસન્નેન તવાર્જુનેદં રૂપં પરં દર્શિતમાત્મયોગાત્ ।
તેજોમયં વિશ્વમનન્તમાદ્યં યન્મે ત્વદન્યેન ન દૃષ્ટપૂર્વમ્ ॥૪૭॥
અર્થ
શ્રીભગવાન બોલ્યા હે અર્જુન ! તારા પર પ્રસન્ન થઈને મેં મારા આત્મયોગના સામર્થ્ય થી તને મારું આ પરમ તેજોમય, સમસ્ત, વિશ્વરૂપ , અનંત, અનાદિ એવું આ શ્રેષ્ઠરૂપ દેખાડ્યું છે. મારું આ રૂપ પહેલાં કોઈએ નિહાળ્યું નથી .(૪૭)
ભાષ્ય
ભગવાન અર્જુનની વિનંતી સ્વીકારે છે, પણ તે પહેલાં વિશ્વરૂપ દર્શનના મહત્ત્વ અને દુર્લભતા પર ભાર મૂકે છે. "હે અર્જુન! મેં (`મયા`) પ્રસન્ન થઈને (`પ્રસન્નેન`) મારા આત્મયોગના સામર્થ્યથી (`આત્મયોગાત્`) તને (`તવ`) મારું આ (`ઇદम्`) પરમ (શ્રેષ્ઠ) રૂપ (`રૂપં પરम्`) દેખાડ્યું છે (`દર્શિતम्`)." આ દર્શન ભગવાનની કૃપા (`પ્રસન્નેન`) અને તેમની અચિંત્ય શક્તિ (`આત્મયોગાત્`)નું પરિણામ છે. આ રૂપ કેવું છે? 'તેજોમયમ્' (પ્રકાશથી પરિપૂર્ણ), 'વિશ્વમ્' (સર્વવ્યાપી, સમગ્ર બ્રહ્માંડ જેનું સ્વરૂપ છે), 'અનન્તમ્' (જેનો કોઈ અંત નથી), 'આદ્યમ્' (જે સર્વનું મૂળ કારણ છે, અનાદિ). ભગવાન સ્પષ્ટ કરે છે કે આ દર્શન કેટલું વિરલ છે: "મારું આ રૂપ (`યત્ મે રૂપમ્`) તારા સિવાય બીજા કોઈએ (`ત્વત્ અન્યેન`) પહેલાં ક્યારેય જોયું નથી (`ન દૃષ્ટપૂર્વम्`)." અર્જુન પ્રથમ માનવ છે જેને આ અલૌકિક દર્શનનું સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત થયું છે, જે તેની યોગ્યતા અને ભગવાનની તેના પરની વિશેષ કૃપા દર્શાવે છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.