અધ્યાય 11 · શ્લોક 44
તસ્માત્પ્રણમ્ય પ્રણિધાય કાયં પ્રસાદયે ત્વામહમીશમીડ્યમ્ ।
પિતેવ પુત્રસ્ય સખેવ સખ્યુઃ પ્રિયઃ પ્રિયાયાર્હસિ દેવ સોઢુમ્ ॥૪૪॥
અર્થ
એટલા માટે હે ભગવન્ ! હું સાષ્ટાંગ પ્રણામ કરી ને સ્તુતિ કરવા યોગ્ય અને સમર્થ એવા આપને પ્રસન્ન કરવા માટે પ્રાર્થના કરું છું.જેમ પિતા પુત્રના અપરાધ, મિત્ર મિત્રના અપરાધ અને પુરુષ પોતાની પ્રિયાના અપરાધ સહન કરે છે, તેમ આપ મારા અપરાધ સહન કરવા યોગ્ય છો.(૪૪)
ભાષ્ય
પોતાના અપરાધોની ક્ષમાયાચના કરતાં અને ભગવાનની સર્વોચ્ચતા સ્વીકારતાં અર્જુન અત્યંત નમ્રતાપૂર્વક શરણાગતિ સ્વીકારે છે. "તેથી (`તસ્માત્`), હે ઈશ! (સ્વામી) હે ઈડ્યમ્! (સ્તુતિ કરવા યોગ્ય) હું મારા શરીરને સંપૂર્ણપણે નમાવીને (`પ્રણિધાય કાયम्`) અને આપને દંડવત્ પ્રણામ કરીને (`પ્રણમ્ય`) આપને પ્રસન્ન કરવા માટે પ્રાર્થના કરું છું (`પ્રસાદયે ત્વામ્ અહम्`)." સાષ્ટાંગ પ્રણામ એ સંપૂર્ણ સમર્પણનું પ્રતીક છે. તે ભગવાનની કૃપા મેળવવા વિનંતી કરે છે. તે ક્ષમા માટે ત્રણ અત્યંત લાગણીસભર ઉપમાઓ આપે છે: "હે દેવ! જેમ પિતા પુત્રના (અપરાધ) (`પિતા ઇવ પુત્રસ્ય`), મિત્ર મિત્રના (અપરાધ) (`સખા ઇવ સખ્યુઃ`), અને પ્રેમી પતિ પોતાની પ્રિય પત્નીના (અપરાધ) (`પ્રિયઃ પ્રિયાયાઃ`) સહન કરે છે, તેમ આપ પણ મારા અપરાધોને સહન કરવા (`સોઢુम्`) યોગ્ય છો (`અર્હસિ`)." આ ઉપમાઓ દ્વારા અર્જુન ભગવાન સાથેના પોતાના ગાઢ સંબંધનો (પિતા-પુત્ર, મિત્ર-મિત્ર, પ્રિય-પ્રિયા જેવો) ઉલ્લેખ કરીને તેમની ક્ષમા અને વાત્સલ્યની અપેક્ષા રાખે છે.
Banaka ઍપમાંથી પાઠ અને ભાષ્ય.