અધ્યાય 11 · શ્લોક 43

ભાષ્ય

અર્જુન હવે ભગવાનના સર્વોચ્ચ સ્થાન અને તેમની અનન્યતાનું વર્ણન કરે છે. "આપ આ ચર (જંગમ) અને અચર (સ્થાવર) જગતના (`લોકસ્ય ચરાચરસ્ય`) પિતા છો (`પિતા અસિ`)." જેમ પિતા સંતાનોનું પાલનપોષણ અને રક્ષણ કરે છે, તેમ આપ સમગ્ર સૃષ્ટિના પાલનહાર છો. "આપ આ જગતના પૂજનીય (`પૂજ્યઃ ચ`) અને સૌથી શ્રેષ્ઠ ગુરુ (`ગુરુઃ ગરીયાન્`) છો." આપ કેવળ ગુરુ નથી, પણ ગુરુઓના પણ ગુરુ, પરમ ગુરુ છો, જેમની પાસેથી સર્વ જ્ઞાન પ્રગટ થાય છે. "હે અપ્રતિમપ્રભાવ! (જેમના પ્રભાવની કોઈ તુલના નથી થઈ શકતી તેવા ભગવાન) ત્રણેય લોકમાં (`લોકત્રયે અપિ`) આપના સમાન (`ત્વત્સમઃ`) બીજો કોઈ નથી (`ન અસ્તિ`)." આપની બરાબરી કરી શકે એવું કોઈ નથી. "તો પછી આપનાથી અધિક (`અભ્યધિકઃ`) બીજો (`અન્યઃ`) કોઈ ક્યાંથી હોઈ શકે (`કુતઃ`)?" જ્યારે સમાન જ કોઈ નથી, તો શ્રેષ્ઠ હોવાનો તો પ્રશ્ન જ નથી રહેતો. ભગવાન સર્વોચ્ચ, અનુપમ અને અદ્વિતીય છે.