अध्याय 6 · श्लोक 16
नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः । न चातिस्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥ ६-१६ ॥
अर्थ
हे अर्जुना, हा योग फार खाणाऱ्याला तसेच अजिबात न खाणाऱ्याला, फार झोपाळूला तसेच सदा जाग्रण करणाऱ्याला साध्य होत नाही. ॥ ६-१६ ॥
स्पष्टीकरण
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाने योगसाधनेसाठी अति आहार आणि अत्याधिक विक्षिप्तपणाचे तोटे स्पष्ट केले आहेत. या श्लोकाचा तात्पर्य असा आहे की, जास्त खाणाऱ्या व्यक्तीचा योग स्थिर नाही किंवा पूर्ण उपवास करणाऱ्या व्यक्तीचा योगही स्थिर नाही. त्याचप्रमाणे जी व्यक्ती खूप किंवा खूप कमी झोपते ती योगाभ्यास नीट करू शकत नाही. त्यामुळे योगासनासाठी संतुलित आहार आणि झोप आवश्यक आहे. अत्याधिक किंवा अपुरा आहार आणि झोप योगामध्ये स्थिरता आणि प्रभावी प्रगती रोखते. योगाद्वारे शारीरिक आणि मानसिक संतुलन साधणे आवश्यक आहे, जेणेकरून आत्मा आणि शरीर दोन्हीमध्ये संतुलन राखता येईल.
Banaka ॲपमधील पाठ आणि स्पष्टीकरण.