अध्याय 5 · श्लोक 20
न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम्‌ । स्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद्‌ ब्रह्मणि स्थितः ॥ ५-२० ॥
अर्थ
जो पुरुष प्रिय वस्तु मिळाली असता आनंदित होत नाही आणि अप्रिय वस्तु प्राप्त झाली असता उद्विग्न होत नाही, तो स्थिर बुद्धी असलेला, संशयरहित ब्रह्मवेत्ता पुरुष सच्चिदानंदघन परब्रह्म परमात्म्यात ऐक्यभावाने नित्य स्थित असतो. ॥ ५-२० ॥
स्पष्टीकरण
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णाने योगींच्या मानसिक स्थितीचे वर्णन केले आहे. ते स्पष्ट करतात की ब्रह्मज्ञानात वसलेला खरा ज्ञानी त्याच्या जीवनात येणाऱ्या सर्व परिस्थितीत स्थिर राहतो, मग ते सुखद असो वा दुःखी. “न प्रहृष्येत्प्रियम् प्राप्य” – याचा अर्थ असा की ज्ञानी व्यक्तीला कोणतीही प्रिय वस्तू किंवा आनंद मिळाल्यावर त्याला पराकोटीचा आनंद होत नाही. त्याचा आनंद कायम आणि संतुलित आहे, त्याला तात्पुरत्या भावनांचा परिणाम होत नाही. “न उध्विजेतप्राप्य चप्रियम्” – याचा अर्थ असा आहे की ज्ञानी माणसाला जेव्हा कोणतीही अप्रिय परिस्थिती किंवा संकट येते तेव्हा त्याला त्रास होत नाही. तो तणाव किंवा काळजीपासून दूर राहतो. "स्थिरबुद्धिसंमुधो" - या वाक्प्रचारात असे म्हटले आहे की अशा ज्ञानी व्यक्तीची बुद्धी स्थिर आणि स्पष्ट असते. तो गोंधळलेला किंवा गोंधळलेला नाही. त्याची समज कायम आणि व्यवस्थित आहे. “ब्रह्मविद्ब्रह्मणी स्थिरह” – याचा अर्थ जो ब्रह्माच्या (अलौकिक सत्याच्या) ज्ञानात स्थित आहे तो त्याच ब्रह्मामध्ये पूर्णपणे लीन झाला आहे. अशा प्रकारे, हा श्लोक शिकवतो की खरोखर ज्ञानी माणूस सर्व भौतिक सुख आणि दुःखांच्या पलीकडे राहतो. तो भगवंताच्या ज्ञानात इतका वसलेला असतो की त्याच्या आंतरिक शांतीवर कोणत्याही बाह्य परिस्थितीचा प्रभाव पडत नाही.
Banaka ॲपमधील पाठ आणि स्पष्टीकरण.