अध्याय 5 · श्लोक 12

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण कर्मयोगाचा महत्त्वाचा मुद्दा स्पष्ट करत आहेत. येथे कर्म करण्याच्या योग्य आणि अयोग्य मार्गांबद्दल “युक्त” आणि “आयुक्त” या शब्दांद्वारे सांगितले आहे. युक्तः (योग्य रीतीने कृती करणारा): जो व्यक्ती कोणत्याही परिणामाची इच्छा न ठेवता आपली कृती करतो, त्याच्या कृतींमध्ये पूर्णता आणि शांतता अनुभवतो. अशी व्यक्ती परिणामांवर लक्ष केंद्रित करत नाही, तर तो आपला धर्म मानून कार्य करतो. अशा प्रकारचे कर्मयोगी स्थिर शांती आणि समाधान प्राप्त करतात, कारण त्याने आपले मन परिणामांच्या इच्छेपासून मुक्त केले आहे. आयुक्तः (अयोग्य कृत्ये करणारा): जो मनुष्य केवळ परिणामाच्या इच्छेने प्रेरित होऊन कर्म करतो तो कर्माच्या बंधनाने बद्ध राहतो. त्याची मानसिकता त्याच्या कृतींचे परिणाम साध्य करण्याच्या इच्छेने भरलेली असते, जी त्याला मानसिक तणाव आणि बंधनात ठेवते. या प्रकारची कर्म प्रक्रिया माणसाला स्थिर शांती आणि समाधानापासून दूर नेते. या श्लोकाद्वारे भगवान श्रीकृष्ण शिकवत आहेत की, आपण आपले कर्म नि:स्वार्थपणे केले पाहिजे, म्हणजेच कार्य करताना परिणामाची चिंता सोडून दिली पाहिजे. असे केल्यानेच आपण मानसिक शांती आणि स्थिरता प्राप्त करू शकतो.