अध्याय 4 · श्लोक 1

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण आपल्या शिष्य अर्जुनला सांगतात की दैवी ज्ञान किंवा योगाची परंपरा खूप जुनी आहे. स्वतः श्रीकृष्णाने हे ज्ञान सर्वप्रथम सूर्यदेवाला (विवस्वान) दिले. सूर्यदेवाने ते मानव सभ्यतेचा पहिला निर्माता मनूला सांगितले आणि मनूने त्याचा मुलगा इक्ष्वाकू याला ते दिले. अशा प्रकारे हे ज्ञान गुरु-शिष्याच्या माध्यमातून परंपरेतून पुढे जात राहिले. या श्लोकात असेही सांगितले आहे की हे ज्ञान कालांतराने दूषित झाले आहे, आणि म्हणून भगवान अर्जुनाला ते पुन्हा देत आहेत. अशा प्रकारे, श्रीकृष्ण सूचित करतात की हे ज्ञान शाश्वत आहे आणि सृष्टीच्या प्रारंभापासून चालत आले आहे. या ज्ञानपरंपरेचा उद्देश मानवाला धर्म आणि अधर्म यातील फरक समजावून सांगणे आणि त्यांना धर्ममार्गावर मार्गदर्शन करणे हा आहे. अर्जुनाला हे सांगणारे भगवान दाखवतात की अर्जुन विशेष आहे, कारण तो ज्ञान प्राप्त करत आहे जे पूर्वी केवळ दैवी व्यक्ती आणि ऋषींना उपलब्ध होते. यावरून अर्जुनाचे मोठेपण आणि या ज्ञानाचे महत्त्व लक्षात येते.