अध्याय 3 · श्लोक 43

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला कर्मयोगाचे महत्त्व समजावून सांगतात आणि म्हणतात: "त्याचप्रमाणे, जेव्हा एखादी व्यक्ती आपल्या बुद्धीचा वापर करून आत्म्याचे स्वरूप जाणून घेण्यासाठी आणि समजून घेण्यास सक्षम होते, तेव्हा त्याने आपल्या मनावर आणि आत्म्याला नियंत्रित केले पाहिजे. या प्रक्रियेत , त्याने कामरूप (वासनेचे स्वरूप) आणि दुष्ट वासना (दुरासदा) पूर्णपणे नष्ट करावी." तपशिलात सांगण्यासाठी: बुद्धेह परम बुद्धवा: येथे "बुद्धेह परम बुद्धवा" चा अर्थ असा आहे की व्यक्तीने आपल्या आत्म्याचे सत्य समजून घेतले पाहिजे आणि त्याचे मन स्थिर केले पाहिजे. जेव्हा बुद्धीला आत्म्याची अंतिम स्थिती कळते, तेव्हा ती आत्म्याचे वास्तव ओळखते आणि बाह्य जगाच्या विकृतींचा तिच्यावर परिणाम होत नाही. संस्थाभयात्मनात्मना: याचा अर्थ असा आहे की एखाद्याच्या आत्म्याबद्दल आत्मसंयम असायला हवा. आत्म्याचे वास्तव जाणून घेतल्यानंतर, त्याच्या स्वभावावर आणि इच्छांवर नियंत्रण ठेवणे आवश्यक आहे. जही शत्रुन महाबाहो: त्याला "महाबाहो" (सशक्त अर्जुन) या शब्दाने संबोधित करून, भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला त्याच्यातील शत्रूचा (इच्छा आणि वासना) पराभव करण्यास सांगतात. येथे शत्रू म्हणजे त्या इच्छा आणि वासना ज्या आत्म्याच्या प्रगतीमध्ये अडथळा आणतात. कामरूपम दुरासदम: येथे "कामरुपम" चा अर्थ असा आहे की ज्या इच्छा आपल्याला सतत आकर्षित करतात आणि "दुरासदम" चा अर्थ असा आहे की या इच्छा कठीण आणि कठीण आहेत. या इच्छा आणि वासनांवर विजय मिळवणे कठीण आहे, परंतु ते आवश्यक आहे. या श्लोकाचा संक्षिप्त संदेश असा आहे की आत्म्याचे सत्य जाणून घेतल्यावर, व्यक्तीने आपल्या इच्छा आणि वासना नियंत्रित करून त्या नष्ट केल्या पाहिजेत, जेणेकरून त्याला आत्म्याच्या सत्याचा पूर्ण अनुभव घेता येईल आणि कर्मयोगात यश प्राप्त होईल.