अध्याय 2 · श्लोक 57

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्णांनी जीवनात स्थिरता आणि संतुलनाची गरज स्पष्ट केली आहे. हा श्लोक खरोखर ज्ञानी व्यक्तीकडे असलेल्या गुणांचे वर्णन करतो: "यः सर्वत्रंभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य श्रुभश्रुभम्": या भागात भगवान श्री कृष्णाने अशा व्यक्तीचे वर्णन केले आहे जो सर्व परिस्थितीत निरागस राहतो. येथे 'सर्वत्र' म्हणजे सर्व परिस्थितीत आणि 'अनाभिष्णेह' म्हणजे कोणत्याही आसक्तीशिवाय. याचा अर्थ ती व्यक्ती कोणत्याही परिस्थितीशी भावनिक दृष्ट्या संलग्न होत नाही. तो सुख आणि दु:ख दोन्हीकडे समानतेने पाहतो. “नभिनन्दति न द्वेष्टि”: या भागात म्हटले आहे की, माणसाला सुख मिळाल्यावर फारसा आनंद होत नाही किंवा दुःख आल्यावर द्वेष किंवा द्वेषही वाटत नाही. तो सुख आणि दु:ख यात भेद करत नाही आणि दोघांनाही समान समजतो. "तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठा": शेवटी, भगवान श्रीकृष्ण म्हणाले की ज्या व्यक्तीची बुद्धी अशा प्रकारे स्थिर असते तिची प्रज्ञा (ज्ञान किंवा बुद्धी) पूर्णपणे दृढ आणि स्थिर असते. त्याची समज आणि ज्ञानाची स्थिती निश्चित आणि अभेद्य आहे, कारण तो प्रत्येक परिस्थितीत संतुलित राहतो. या श्लोकाद्वारे भगवान श्रीकृष्ण हे शिकवतात की खऱ्या ज्ञानी व्यक्तीची मानसिक स्थिती आणि वृत्ती किती महत्त्वाची असते. तो सर्व अनुभवांना समानतेने पाहतो आणि कोणत्याही बाह्य परिस्थितीचा त्याच्यावर प्रभाव पडत नाही. ही मानसिक स्थिरता आणि संतुलन हेच खरे ज्ञान आणि बुद्धीचे प्रतीक आहे.