अध्याय 2 · श्लोक 55

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला सांगत आहेत की, ज्या व्यक्तीने आपल्या सर्व इच्छा, म्हणजे मनातील कल्पना आणि इच्छा यांचा त्याग केला आणि स्वतःच्या आत्म्यात आत्मसमाधान अनुभवले, त्याला "स्थिथाप्रज्ञा" म्हणतात. प्रजाहति यदा कामंसर्वनपार्थ मनोगत: येथे "प्रजाती" चा अर्थ "त्याग करणे" आहे. जेव्हा एखादी व्यक्ती मनातील सर्व इच्छा आणि भावनांचा त्याग करते तेव्हा त्याला "प्रज्ञा" प्राप्त होते. या इच्छा शारीरिक आणि मानसिक असतात आणि जीवनाप्रमाणेच वेगवेगळ्या प्रकारच्या असतात. आत्मन्येवात्मन तुष्ट: या भागाचा अर्थ असा आहे की अशा व्यक्तीला स्वतःच्या आत्म्यात समाधान आणि आनंद मिळतो. जेव्हा मनुष्य आपली आंतरिक शांती आणि त्याच्या आत्म्याचे सत्य ओळखतो, तेव्हा तो बाह्य जगाच्या इच्छांच्या पलीकडे जातो आणि आंतरिक आत्म-समाधान अनुभवतो. स्थितप्रज्ञास्तदोच्यते: “स्थिप्रज्ञा” अशी व्यक्ती ज्याची बुद्धी स्थिर असते. अशा व्यक्तीचे विचार आणि समज स्थिर असते आणि तो ज्ञानाच्या अवस्थेत राहतो, जिथे तो सर्व बाह्य आकर्षण आणि इच्छांच्या पलीकडे जातो. सारांश, हा श्लोक आपल्याला शिकवतो की, जो मनुष्य सर्व इच्छा आणि बाह्य आकर्षणांचा त्याग करून, आपल्या अंत:करणात समाधान मिळवतो, तो खऱ्या अर्थाने स्थिर बुद्धीचा (स्थिथप्रज्ञा) मालक असतो.