अध्याय 2 · श्लोक 48

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला योग आणि कर्म यांच्यातील संबंध समजावून सांगत आहेत. येथे भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला कार्य करण्याची पद्धत काय असावी हे समजावून सांगतात. "योगस्थ कुरु कर्मणी": येथे 'योगस्थ' म्हणजे 'योगात स्थित'. जेव्हा एखादी व्यक्ती योगात असते किंवा आत्म्याशी एकरूप असते तेव्हा त्याला कृती करण्याची सूचना दिली जाते. 'योग' म्हणजे मानसिक आणि आध्यात्मिक स्थितीची स्थिरता, जी पूर्ण समर्पणाने आणि एकाग्रतेने कोणतेही कार्य करण्यास मदत करते. "संगम त्यक्त्वा धनंजय": 'संगम त्यक्त्वा' म्हणजे 'बंध किंवा आसक्ती बाजूला ठेवणे'. इथे 'धनंजय' अर्जुनाला उद्देशून आहे. भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला कर्म करताना कोणत्याही परिणामाची आसक्ती सोडण्यास सांगत आहेत. “सिद्धयसिद्धयोः समो भूत्वा”: ‘सिद्धी’ आणि ‘असिद्धी’ या दोन्ही स्थितींमध्ये समान वागले पाहिजे. 'सिद्धी' म्हणजे यश आणि 'असिद्धी' म्हणजे अपयश. भगवान श्रीकृष्ण म्हणत आहेत की एखाद्याने आपल्या कृतीच्या परिणामाची काळजी घेतली पाहिजे की कोणी यशस्वी झाला किंवा नाही. “समत्वम् योग उच्यते”: ‘समत्वम्’ म्हणजे समता किंवा समतोल. येथे भगवान श्रीकृष्ण हे स्पष्ट करत आहेत की 'योग' चा खरा अर्थ समजतो जेव्हा एखाद्या व्यक्तीला यश आणि अपयश या दोन्ही परिस्थितींमध्ये समान भावना असते. अशा प्रकारे, या श्लोकाद्वारे भगवान कृष्ण अर्जुनला शिकवतात की योगाचे खरे स्वरूप प्रकट होते जेव्हा एखादी व्यक्ती कोणत्याही आसक्ती आणि भेदभावाशिवाय कार्य करते आणि यश किंवा अपयशाकडे समान दृष्टीकोन ठेवते.