अध्याय 2 · श्लोक 39

स्पष्टीकरण

या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांख्य आणि योगाची तत्त्वे समजावून सांगतात आणि त्याचे ज्ञान ऐकून समजून घेण्यास सांगतात. "एषा तयाभिता सांख्ये": येथे भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला सांगत आहेत की हे ज्ञान मी तुला सांगत आहे ते सांख्य योगाद्वारे (ज्ञानयोग). 'सांख्य' म्हणजे ज्ञान किंवा तत्त्वज्ञान, जे वेदांत किंवा तत्त्वज्ञानाचे ज्ञान आहे. "बुद्धियोगे त्विमं श्रुणु": आता भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला योगाद्वारे प्राप्त झालेले ज्ञान ऐकण्यास सांगत आहेत. योग म्हणजे कर्मयोग किंवा कार्यात्मक योग, ज्यामध्ये आत्म्याची स्थिती समजून घेणे आणि कार्ये योग्यरित्या पार पाडण्याचे ज्ञान समाविष्ट आहे. "बुद्धाय युक्तो यया पार्थ": या ज्ञानातून जी बुद्धी प्राप्त होते ती बुद्धी किंवा बुद्धीने ओतलेली असते. 'पार्थ' अर्जुनाला उद्देशून भगवान श्रीकृष्ण स्पष्ट करतात की या बुद्धिमत्तेने युक्त अर्जुन कर्माच्या बंधनातून बाहेर पडू शकतो. "कर्मबंधम् प्रहस्यसि": या ज्ञान आणि बुद्धीने अर्जुन कर्माच्या बंधनांच्या पलीकडे जाऊ शकतो. कर्मिक बंधन म्हणजे आपल्या कृतींची अपरिहार्यता किंवा मर्यादा ज्या आपल्याला मोक्षाकडे नेत नाहीत. या बुद्धीने अर्जुन हे बंधन दूर करू शकतो आणि स्वातंत्र्य मिळवू शकतो. थोडक्यात, या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनला ज्ञान आणि योगाद्वारे योग्य मार्गदर्शन देण्याचे वचन देतात, ज्यामुळे अर्जुन कर्माच्या बंधनातून मुक्त होऊन आत्म्याचे वास्तव समजू शकेल.